Η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα για το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Τα διαθέσιμα στοιχεία έως τα μέσα του 2025 αποτυπώνουν το μέγεθος της μεταφοράς χαρτοφυλακίων σε εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων, καθώς και τη δυναμική που έχει αναπτυχθεί στη δευτερογενή αγορά δανείων.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα δανειολήπτες, επιχειρήσεις, επενδυτές και το ίδιο το τραπεζικό σύστημα, δημιουργώντας νέα δεδομένα στη διαχείριση ιδιωτικού χρέους.
Μεταβίβαση χαρτοφυλακίων και τιμές εξαγοράς
Στο αποκορύφωμα της κρίσης, σημαντικός αριθμός μη εξυπηρετούμενων δανείων μεταβιβάστηκε σε εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων (funds), σε τιμές σημαντικά χαμηλότερες της ονομαστικής αξίας.
Ενδεικτικά:
- Χαρτοφυλάκια δανείων συνολικής αξίας περίπου 16,7 δισ. ευρώ μεταβιβάστηκαν έναντι τιμήματος περί τα 3,2 δισ. ευρώ.
- Τα ίδια χαρτοφυλάκια, με βάση νεότερα στοιχεία, έχουν αποδώσει εισπράξεις που υπερβαίνουν τα 5 δισ. ευρώ.
- Η συνολική λογιστική αξία των δανείων υπό διαχείριση έχει αυξηθεί, κυρίως λόγω κεφαλαιοποίησης τόκων και επιβαρύνσεων.
Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η δευτερογενής αγορά NPLs έχει εξελιχθεί σε έναν τομέα με υψηλή απόδοση κεφαλαίων για τα επενδυτικά σχήματα.
Η σύνθεση των χαρτοφυλακίων
Η πλειονότητα των χαρτοφυλακίων αφορά μη εξυπηρετούμενα δάνεια, μεγάλο μέρος των οποίων έχει καταγγελθεί. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι δυνατότητες επαναδιαπραγμάτευσης είναι συχνά περιορισμένες και η διαδικασία ρύθμισης απαιτεί εξειδικευμένη νομική και χρηματοοικονομική προσέγγιση.
Παράλληλα, το ζήτημα της πρώτης κατοικίας παραμένει σύνθετο, καθώς η έλλειψη σαφών διακριτών τίτλων ιδιοκτησίας σε ορισμένες περιπτώσεις καθιστά δυσχερή την ακριβή αποτύπωση των επιπτώσεων σε επίπεδο κύριας κατοικίας.
Απόδοση funds και κοινωνική διάσταση
Η απόκτηση δανείων σε σημαντικό discount και η σταδιακή ανάκτηση απαιτήσεων δημιουργεί περιθώριο κέρδους για τις εταιρείες εξαγοράς. Ωστόσο, η διαχείριση αυτών των χαρτοφυλακίων δεν είναι απλή:
- Περιλαμβάνει νομικές διαδικασίες, ρυθμίσεις, πλειστηριασμούς και επαναδιαπραγματεύσεις.
- Επηρεάζεται από μεταβολές επιτοκίων.
- Συνδέεται με το ευρύτερο θεσμικό πλαίσιο προστασίας ευάλωτων οφειλετών.
Η ισορροπία μεταξύ χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και κοινωνικής προστασίας παραμένει βασικό ζητούμενο.
Στρατηγική διαχείριση για δανειολήπτες και επιχειρήσεις
Σε ένα περιβάλλον όπου η πλειονότητα των μη εξυπηρετούμενων δανείων βρίσκεται πλέον σε servicers και funds:
- Η έγκαιρη αξιολόγηση της πραγματικής οφειλής είναι κρίσιμη.
- Ο έλεγχος της νομιμότητας χρεώσεων και τόκων αποτελεί βασικό βήμα.
- Η αξιοποίηση θεσμικών εργαλείων ρύθμισης (εξωδικαστικός μηχανισμός, ειδικές ρυθμίσεις) απαιτεί τεχνική προετοιμασία.
Η ορθολογική αναδιάρθρωση χρέους μπορεί να διασφαλίσει βιωσιμότητα για επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα, μειώνοντας τον κίνδυνο ακραίων μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης.
