Μια καίρια μεταρρύθμιση στο ελληνικό πτωχευτικό δίκαιο εισήγαγε ο Ν. 5259/2025, ενισχύοντας το νομικό πλαίσιο προστασίας των οφειλετών και επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν πραγματική οικονομική αδυναμία. Με την καθιέρωση του άρθρου 198Α στον Ν. 4738/2020 (Πτωχευτικός Κώδικας), μέσω του άρθρου 178 του νέου νόμου, εισάγεται ένα σαφές και ενιαίο καθεστώς αναστολής και εξάλειψης ποινικής ευθύνης για συγκεκριμένα οικονομικά αδικήματα, σε περίπτωση πτώχευσης.
Ποια αδικήματα καλύπτει η ρύθμιση
Η νέα διάταξη αφορά κυρίως:
- Τη μη καταβολή βεβαιωμένων χρεών προς το Δημόσιο (άρθρο 25 του Ν. 1882/1990)
- Τη μη απόδοση ή καταβολή ασφαλιστικών εισφορών (παρ. 1, 2 και 7 του άρθρου 1 του α.ν. 86/1967)
Αδικήματα τα οποία, ιστορικά, αποτελούσαν συχνή αιτία ποινικής έκθεσης για διαχειριστές, εκπροσώπους εταιρειών και φυσικά πρόσωπα με οφειλές προς τους βασικούς φορείς του κράτους.
Αυτόματη αναστολή της ποινικής δίωξης
Η ποινική δίωξη για τα παραπάνω αδικήματα αναστέλλεται αυτοδικαίως από τη στιγμή της κήρυξης της πτώχευσης ή της καταχώρισης του οφειλέτη στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (ΗΜΦ). Η αναστολή επέρχεται ex lege, χωρίς να απαιτείται δικαστική ενέργεια, και συνοδεύεται από αναστολή της εκτέλεσης οποιασδήποτε επιβληθείσας ποινής.
Επιπλέον, αν η πτώχευση προηγηθεί της προθεσμίας υποβολής μηνυτήριας αναφοράς, η ποινική διαδικασία δεν ενεργοποιείται καθόλου, διακόπτοντας έτσι από τη ρίζα την εκκίνηση της δίωξης.
Διαγραφή του αξιοποίνου μετά την απαλλαγή
Η πιο ουσιαστική καινοτομία της νέας ρύθμισης εντοπίζεται στην πρόβλεψη για οριστική εξάλειψη του αξιοποίνου, στην περίπτωση που ο οφειλέτης λάβει απαλλαγή από τα χρέη του σύμφωνα με τα άρθρα 192 και 195 του Πτωχευτικού Κώδικα και δεν υπάρξει ανάκληση. Η ποινική ευθύνη παύει να υφίσταται και διακόπτεται η εκτέλεση οποιασδήποτε ποινής που είχε ήδη επιβληθεί.
Η διάταξη προβλέπει ωστόσο σαφείς εξαιρέσεις, για περιπτώσεις μη απαλλαγείσων οφειλών (άρθρο 194) ή για μη απαλλαγείσες οφειλές που υπερβαίνουν τα όρια ποινικής ευθύνης.
Τέλος, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 198Α, καθ’ όλη τη διάρκεια της αναστολής, παγώνει και η παραγραφή των αδικημάτων, ώστε το Δημόσιο να διατηρεί τη δυνατότητα επανενεργοποίησης της ποινικής διαδικασίας, εάν ανακληθεί η απαλλαγή.
