Η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί βάσει του νόμου 3869/2010 (νόμος Κατσέλη) δημιουργεί ουσιαστική μεταβολή στο τοπίο της διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Η απόφαση, η οποία ελήφθη με ευρεία πλειοψηφία, ξεκαθαρίζει ότι οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η ερμηνεία αυτή διαφοροποιεί σημαντικά την έως σήμερα εφαρμοζόμενη πρακτική από τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Τι αλλάζει στον υπολογισμό των τόκων
Μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις, το «κουρεμένο» κεφάλαιο μετά τη δικαστική ρύθμιση αντιμετωπιζόταν ως νέο τοκοχρεολυτικό δάνειο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα:
- Εκτοκισμό επί του συνολικού υπολοίπου.
- Αύξηση της συνολικής οφειλής.
- Υψηλότερη μηνιαία επιβάρυνση σε σχέση με τη δικαστικά ορισμένη δόση.
Με τη νέα ερμηνεία:
- Ο τόκος υπολογίζεται αποκλειστικά επί της μηνιαίας καταβολής.
- Περιορίζεται δραστικά το συνολικό ποσό τόκων.
- Ενισχύεται η βιωσιμότητα της ρύθμισης.
Η διαφορά μεταξύ των δύο μεθόδων μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική σε μακροχρόνιες ρυθμίσεις (π.χ. 15–20 ετών), οδηγώντας σε αισθητή μείωση της τελικής επιβάρυνσης για τον οφειλέτη.
Επιπτώσεις για δανειολήπτες
Η απόφαση:
- Θέτει σαφέστερο πλαίσιο προστασίας για όσους έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη.
- Ανοίγει το ενδεχόμενο επανυπολογισμού υφιστάμενων ρυθμίσεων.
- Δημιουργεί πιθανές αξιώσεις για συμψηφισμό ή επιστροφή υπερβάλλοντος ποσού.
Ωστόσο, κάθε περίπτωση απαιτεί εξατομικευμένη ανάλυση, καθώς η εφαρμογή εξαρτάται από το περιεχόμενο της δικαστικής απόφασης και τη δομή της ρύθμισης.
Επιπτώσεις για τράπεζες, servicers και τον μηχανισμό «Ηρακλής»
Η αλλαγή στη μεθοδολογία εκτοκισμού επηρεάζει άμεσα:
- Τα επιχειρησιακά σχέδια τιτλοποιήσεων.
- Τα μοντέλα αποτίμησης χαρτοφυλακίων NPLs.
- Τις προβλέψεις εσόδων από ρυθμισμένα δάνεια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι σημαντικός αριθμός δανείων του νόμου Κατσέλη έχει ενταχθεί σε τιτλοποιήσεις μέσω του μηχανισμού κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής». Επομένως, ο επανυπολογισμός των ταμειακών ροών ενδέχεται να επηρεάσει τους δείκτες απόδοσης και την αποτίμηση κινδύνου.
Η πραγματική δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική επίπτωση θα αποτιμηθεί πλήρως μετά την καθαρογραφή και ανάλυση του σκεπτικού της απόφασης.
Θεσμική και χρηματοοικονομική διάσταση
Η απόφαση επαναφέρει στο επίκεντρο το ερώτημα της ισορροπίας μεταξύ:
- Προστασίας ευάλωτων οφειλετών.
- Διασφάλισης της αξίας του χρήματος στον χρόνο.
- Σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Εφόσον η νέα ερμηνεία παγιωθεί, ενδέχεται να επηρεάσει τη μελλοντική πιστωτική πολιτική, ιδίως σε κατηγορίες δανειοληπτών υψηλού κινδύνου.
Τι πρέπει να εξετάσουν οι ενδιαφερόμενοι
Οι δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη καλούνται:
- Να επανεξετάσουν τον τρόπο υπολογισμού των τόκων.
- Να αξιολογήσουν τυχόν διαφορές.
- Να αναζητήσουν τεχνική και νομικο-οικονομική υποστήριξη πριν προβούν σε ενέργειες.
Αντίστοιχα, οι επιχειρήσεις και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί οφείλουν να επαναξιολογήσουν τις παραδοχές στα μοντέλα διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου.
