Λίγο πριν τις καθιερωμένες στιγμές ξεκούρασης του καλοκαιριού, ανατρέχω στις οικονομικές ειδήσεις του τελευταίου εξαμήνου. Προφανέστατα, καθώς μπαίνουμε σε προεκλογική περίοδο από φέτος, η συζήτηση έχει για πρώτη φορά μετατοπιστεί από το δημοσιονομικό χρέος στην εποχή του πλεονάσματος.
Παρά το γεγονός ότι ένα μεγάλο ποσοστό του παραγωγικού πληθυσμού δεν θα καταφέρει να κάνει διακοπές, τουλάχιστον δεν μας απασχολεί πλέον πώς θα κλείσει η δημοσιονομική τρύπα. Δεν περιμένουμε να ακούσουμε για νέους φόρους στη ΔΕΘ, ούτε για λιτότητα σε συζητήσεις στη Βουλή.
Τουναντίον ακούμε για την ενίσχυση της μεσαίας τάξης, για επενδύσεις και επιδόματα. Για μέτρα ανακούφισης από την στεγαστική κρίση ή τον πληθωρισμό, τα οποία όμως έρχονται τόσο αργά που δεν ξέρω σε ποιο βαθμό μπορούν να αποσυμφορήσουν την κατάσταση. Δεν ακούμε όμως αυτά που θα έπρεπε να ακούσουμε: αν όχι για τις διακοπές του παραγωγικού πληθυσμού-που έχουν καταστεί είδος πολυτελείας-για δύο μεγάλες επικείμενες κρίσεις που συνδέονται με αυτόν.
Η πρώτη κρίση που ήδη μας απασχολεί είναι η έλλειψη εργατικού δυναμικού σε τουρισμό, κατασκευές, ακόμη και στον αγροτικό τομέα. Δεν αναφέρομαι καν στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις και ειδικά εκείνες που παράγουν καινοτομία στην εξεύρεση καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού. Αναφέρομαι στην εργασία της πρώτης γραμμής. Άλλωστε όλοι στις διακοπές μας εξυπηρετούμαστε από τους ανθρώπους που κρατάνε όρθια την οικονομία της καθημερινότητας. Αυτοί οι άνθρωποι είναι πλέον σε έλλειψη στη χώρα. Συνεπώς, δεν αρκεί να συζητάμε για το στόχο της αύξησης του ΑΕΠ αλλά πρέπει να βάλουμε στην κουβέντα και «ποιος θα παράξει το ΑΕΠ».
Η δεύτερη μεγάλη κρίση που σχετίζεται με την οικονομία είναι το δημογραφικό ζήτημα. Η αύξηση του πληθυσμού μέσης ηλικίας στην Ελλάδα επιβραδύνει την παραγωγικότητα και πιέζει τα ασφαλιστικά ταμεία, αφού λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να στηρίξουν περισσότερους συνταξιούχους. Στην οικονομία, είναι πάντα εφικτός ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός. Βλέποντας σήμερα την έκταση του δημογραφικού συνδυαστικά με την έλλειψη εργατικού δυναμικού, πιστεύω ότι το βλέπαμε χρόνια πριν αυτό το αδιέξοδο στο οποίο θα φτάναμε με μαθηματική ακρίβεια: όταν οι μεγαλύτερες γενιές δανειζόταν εις βάρος των επόμενων, όταν διαμορφώναμε μία μη αξιοκρατική κοινωνία για τους νέους και τις νέες, όταν στα χρόνια των Μνημονίων μια ολόκληρη γενιά εγκατέλειψε τη χώρα.
Με αυτές τις σκέψεις στις φετινές μου διακοπές, προσωπικά θα πω ένα μεγάλο «ευχαριστώ» σε κάθε άνθρωπο που εργάζεται αυτό το καλοκαίρι για να με εξυπηρετήσει. Ένα ακόμη μεγαλύτερο σε εκείνα τα παιδιά που σπουδάζουν και δουλεύουν και που μπορούν ακόμη να ονειρεύονται. Το είχε πει άλλωστε και ο ποιητής: «Και θα λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση, και θα σπείρουνε γενεές στους αιώνες των αιώνων!»
Δημήτρης Δημητρίου,
Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος,
CPA Kudos Greece
